اتفاقی که قانون اساسی برای رئیسعلی دلواری به بار آورد + عکس


به گزارش خبرگزاری فارس از بوشهر، انقلاب مشروطه نقطه عطفی در وقایع سیاسی ایران محسوب می شود. انقلابی که می خواست با قانون و توسعه سیاسی حکومت ناکارآمد قاجار را مؤثر کند.

بوشهر به عنوان بندر و مرکز مهم استان، دروازه ورود افکار نو و اندیشه های نواندیشان بود.

مشروطه؛ تأسیس بانک ملی با کمک تجار بوشهری

پس از پیروزی انقلاب مشروطه، بازرگانان ایرانی بدون اعتماد به همکاری بیگانگان، تصمیم گرفتند به دخالت های غیرقانونی بانک شاهشاهی ایران که مورد حمایت دولت انگلیس نیز بود، پایان دهند. در ۳۰ ژوئیه ۱۸۸۹ م / ۲۷ جمادی الاول ۱۳۰۶ م، امتیاز بانک شاهنشاهی توسط ناصرالدین شاه قاجار به بارون جولیوس رویتر و شرکای او واگذار شد.

بر اساس این امتیاز، رویترز مجاز به افتتاح شعبه در شهرهای تهران، مشهد، تبریز، رشت، شیراز و بوشهر شد. پس از تهران، در سال ۱۳۰۷ هجری شمسی، بندر بوشهر دومین شهر ایران بود که بانک شاهشاهی شعبه خود را در این بندر افتتاح کرد.


اسکناس شاهنشاهی (پست بازرگانی بوشهر)

پس از باز شدن فضای سیاسی ایران و نوشتن مطالبی در روزنامه های مشروطه صدر مبنی بر لزوم عملیات جدید بانکی و پایان دادن به کنترل بانک شاهی بر اقتصاد ایران، خواستار لغو امتیاز این بانک بر اقتصاد و تجارت ایران شدند. بازرگانان نیز از این ایده حمایت کردند که نتیجه آن تأسیس بانک ملی ایران در کابینه مستوفی الممالک در سال ۱۳۰۶ شمسی بود. از آنجایی که تأسیس این بانک گامی مثبت در مقابله با زیاده خواهی و دخالت بیگانگان به ویژه انگلیسی ها در امور ایران بود، حاج سید محمدرضا کازرونی که از تجار خوش فکر بوشهری بود، به طور جدی از تأسیس بانک ملی حمایت کرد. بانک ایران با پرداخت ۵۰۰۰ تومان و خرید سهام.

امین الضرب در تلگرام خود از سید تشکر کرد و با افتخار نام سید محمدرضا کازرونی را در فهرست موسسان بانک ملی ایران قرار داد.


سید محمدرضا کازارونی در کنار پسرانش

اما حوادث پس از انقلاب مشروطه نیز شایسته توجه ویژه است. با ظهور استبداد صغیر به فرماندهی محمدعلی شاه که پاسخی به تندروی برخی از مشروطه خواهان و سوء قصد به جان وی نیز بود، سرنوشت حوادث دیگری رقم خورد.

جنوب ایران و گمرک جنوب برای دولت نقش استراتژیک و حساسی داشت و سالانه هزاران تومان پول از طریق گمرک و عوارض به خزانه شاه تزریق می شد. آیت الله اهرمی برای قطع این منبع درآمد و حمله به بدنه استبداد تلاش می کند تا بوشهر را از وجود طاغوت پاک کند و خود اداره امور را به دست گیرد. پس از این تصمیم با سران دشتی و تنگستان تماس گرفت و نظر خود را با برخی از سران و شاعران تنگستان و دشتی در میان گذاشت.

علی مراد فراشبندی در کتاب جنوب ایران در مبارزات ضد استعماری در این باره نوشته است: سید مرتضی علم الهدی اهرمی مردی مبارز به شمار می رفت و به دلیل تمایلات شدید آزادی خواهانه مورد توجه میلیون ها نفر قرار گرفت. این روحانی متعهد و برجسته پس از دریافت فتوا از آخوند ملا محمدکاظم خراسانی تصمیم گرفت بوشهر را از دست دیکتاتورها خارج کند و یاران محمدعلی شاه قاجار را از آن بندر بیرون کند. وی پس از کسب رضایت، رئیسعلی دلواری، زائر خضرخان اهرمی، میرزا حسین خان برازجانی، خالو حسین بردخونی، رئیس عبدالحسین دشتی و احمدخان انگلی را که در حوزه نفوذ او بودند، به همراه تفنگداران ابوابجمعی خود در گروه‌های گروهی تحریک کرد. رئیسعلی در موعد مقرر برای عزیمت به بوشهر رهبری این نبرد را بر عهده گرفت.

انقلاب سید مرتضی

قیام سید مرتضی علم‌هادی اهرمی به فتوای آیت‌الله آخوند خراسانی مرجع تقلید زمان و به فرمان و دستور سید عبدالحسین لاری صورت گرفت.


سید مرتضی علم الهدی اهرمی

سر جورج بارکلی در گزارشی که در ۲۲ آوریل ۱۹۰۹ / اول ربیع الاول ۱۳۲۷ هجری قمری برای سر ادوارد گری، وزیر امور خارجه انگلیس فرستاد، در مورد نقش سید اهرمی در آزادی بوشهر چنین می نویسد: پیدا بود که بدون پیشروی او و استعداد متعصب کماندارانی که توانست آماده کند، گروه میلیون نمی توانست به این راحتی بر نیروهای شاه غلبه کند… سید مذکور وحدت خود را با این هدف نشان داد. میلیون خیلی جسورانه

ورود دیابیگی به عنوان دشمن مشروطه

محمدحسین سعادت نویسنده تاریخ بوشهر می نویسد: آقای دریابیگی این بار با امتیازات دولت بوشهر و عنوان سرلشکر از راه بغداد به بوشهر رفت، اما قبل از آمدن به بوشهر به نجف اشرف رفت و از طریق یک هزار نیرنگ و دسیسه، آیت الله خراسانی – طالب سوره – مظنون امضای حکومت ملی خود را از آن بزرگوار گرفت، اتفاقاً آقا سید اسدالله خارخانی در ۷ ربیع الثانی ۱۳۲۷ وارد بوشهر شد.

دیابگی به دلیل دور بودن از حکومت مرکزی همواره حکومت جنوب را بر اداره مناطق دیگر ترجیح می داد، زیرا استفاده از دوردستی می توانست علاوه بر داشتن حکومت مطلقه در منطقه، ظلم خود به قدیمی ترین را نیز در نظر بگیرد. از امور دولتی و سود سرشار به ارمغان بیاورد

دریابیگی با زور و تهمت و تهدید سید مرتضی را از بوشهر اخراج و اخراج می کند.

نویسنده کتاب تاریخ بوشهر در افشاگری دیگری می افزاید: آقای سید اسدالله خرقانی پس از ورود به بوشهر و ملاقات دو ماهه با احمدخان دریابیگی از نیت بد او مطلع شد و از ملاقات و معاشرت با احمدخان دریابیگی پرهیز کرد.

طبیعتاً پس از سرکوب قیام سید مرتضی اهرمی در ۱۸ و ۲۹ خرداد ۱۳۰۸، رأی دیگری برای تعیین اعضای انجمن محلی بوشهر انجام شد.

احمدخان دریابیگی این انتخابات را تحریم می کند و در محل رای حاضر نمی شود و این نشان دهنده عمق دشمنی خود با مشروطیت است.

کاکس نماینده کنسولگری انگلیس در بوشهر در این رابطه می نویسد: در روز بیستم نتایج انتخابات اعلام شد و افراد زیر به عضویت انجمن انتخاب شدند.

روحانیت: سید مرتضی صدرالسلام، سید عبدالله بهبهانی، سید محمدعلی فخرالاسلام، سید عبدالرضا حکیم (دکتر) و شیخ علی دشتی.

بازرگانان: حاج عبدالرسول رئیس التجار (طالبی)، حاج سید محمدرضا کازرونی، حاج میرزا غلامحسین کازرونی، حاج رضا بهبهانی و حاج محمدعلی دهدشتی / مشروطیت جنوب ایران ص ۱۹۳

اعضای جدید انجمن محلی بوشهر همزمان با برکناری محمدشاه قاجار در تهران و به قدرت رسیدن احمدشاه به قدرت رسیدند.


احمدخان شما را پیدا خواهد کرد

در مجموع عملکرد یاریبیگی در مقابل افرادی چون سید مرتضی علم الهدی اهرمی و سید عبدالحسین لاری او را نسبت به مرجع عالیقدر زمان آیت الله محمدکاظم خراسانی عصبانی کرد.

انتهای پیام/